Yaş Aralığına Göre İdeal Çocuk Kitabı Seçimi

Daha önce, ‘Kitap ve Çocuk‘ isimli yazımızda kitapların çocuklara sayısız fayda sağladığından bahsetmiştik. Evet, kitapların çocuklara zihnen, ruhen ve bedenen birçok faydası oluyor. Fakat burada önemli bir nokta var ki, çocuğun seviyesinin üstünde veya altındaki kitaplar, ona hiçbir fayda sağlamayacaktır. Aksine sıkılmalarına ve bu sebeple kitaptan soğumalarına bile neden olabilir. Kazanım elde etmesini beklerken, kafa karışıklığı, kendine güven sorunu, kitaplardan soğuma gibi durumlar peydah olabilir. Kitapta kullanılan dilin, konu seçiminin çocuğun anlama düzeyine uygun olması gereklidir. Çünkü çocuğun kazanımı alma şekli ve becerisi yaşıyla doğru orantılı gitmektedir. Bu yüzden çocuklara kitap seçerken yaş aralığına uygun seçimler yapmakta yarar vardır. Böylece keyif alırlarken, yanı sıra kazanım da elde etmiş olurlar. Peki, hangi yaş aralığında hangi kitaplar seçilmelidir?

Yaş Aralığına Göre İdeal Kitap Seçimi

‘İlk Kitabım İle Nesneleri Tanımaya Başlıyorum’

1-2 Yaş Aralığı İçin: Bu dönemde çocuk bebeklikten ilk çocukluğa geçişin başındadır. Algıları uyaranlara karşı açıktır ve dikkatlidir. Çevresini dikkatle gözlemleyerek nesneleri tanımaya çalışır. Bu sebeple bu dönemde; kalın kartondan, yazısız ilk kitaplardan tercih etmelisiniz. Bu kitaplarda basit düzeydeki konular, basit görsellerle anlatılır. Her sayfaya bir görsel gelecek şekilde oluşturulmuş kitaplardır. Bu kitapları bebeğinizin eline vererek incelemesini sağlayabilirsiniz. Bu kitaplarla görme, dokunma ve tanıma becerileri gelişecektir. Nesneleri tanımaları konusunda destek sağlayacaktır.

‘O Okuyor, Ben Resimlerden Takip Ediyorum’

2-4 Yaş Aralığı İçin: Bu dönem çocuğun dinlemeyi öğrendiği ve takip etme becerisinin geliştiği dönemdir. Bu sebeple bu dönem için seçilecek kitaplar, neredeyse olay içindeki her hareketi tanımlayacak kadar resimlerle dolu olmalıdır. Ve her resmin altında o resimde olanlarla ilgili bağdaştırıcı nitelikli açıklamalar bulunmalıdır. Siz bu yazıları okurken, çocuk da görsellerden okuduklarınızı takip edebilmelidir.

‘Hayal Gücüm Gelişiyor’

4-6 Yaş Aralığı İçin: Bu dönem için seçilecek kitaplar artık daha fazla içerikli ve zihinsel aktiviteleri yoğunlukta olan çocuklar için hayal gücü gelişimini destekleyici nitelikte olmalıdır. Bunun yanı sıra zaman, mekan algısının oluşmasını ve dil becerisinin gelişmesini destekleyici kitaplar seçilmelidir. Masal, hikaye, tekerleme, fabl, bilmece bu yaş aralığındaki çocuklar için oldukça ilgi çekici türlerdir. Hafıza kabiliyetleri bu dönemde oldukça güçlenmiş olduğundan çabucak ezberleyebilirler. Ayrıca bu dönemin sonunda okul dönemine geçileceğinden, okula hazırlayıcı içerikler seçmekte de yarar vardır.

‘Okul Dönemim Başladı’

7-8 Yaş Aralığı İçin: Bu dönem artık okul döneminin başladığı dönemlerdir. Bu sebeple öncelikli olarak okuma, yazma ve anlatma becerilerini geliştirici kitaplar seçilmelidir. Bu dönemde çocukların ilgisi fabl (hayvan, eşya, bitki türlerinin kişileştirilmesi üzerine kurgulanmış hikaye türleri), şiir, halk masalları, çocuk edebiyatı türlerine ilgi duymaya başlar. Çocuk bu dönemde daha ziyade kısa öyküler okumaktan hoşlanır. Ayrıca çocukta bu dönemde kahramanları taklit etme durumu baş göstereceğinden, seçilen kitaplardaki kahramanlar iyi özelliklere sahip olmalıdır.

‘Cinsiyet Algım Seçimlerimde Belirleyici’

9-10 Yaş Aralığı İçin: Çocuk bu dönemde cinsiyet farklılığını keskin çizgilerle yaşadığından; arkadaş seçimlerinde, oyun ve oyuncaklarında, beğeni ve isteklerinde genellikle kendi cinsine ait olan seçimleri yapar. Yine burada doğru örnek sağlayacak karakterlere sahip kitaplar seçmekte yarar vardır. Bu dönem çocuğun çizgi roman, macera, masal, gezi kitabı türlerine yoğun ilgi duyduğu dönemdir. Ayrıca farklı ülkelere ve oralardaki insanların yaşamlarına dair merak duyguları da geliştiğinden, bu tarz konularda bilgilendirici kitaplar da ilgilerini çekecektir.

‘Edebiyat Kültürü Kazanmaya Başlıyorum’

11-12 Yaş Aralığı İçin: Bu dönemde kendi cinsiyetine ait olanı seçme dürtüsü daha da belirgin bir hal almıştır. Kız çocuklar bu dönemde daha duygu yoğunluklu kitaplar tercih ederlerken, erkek çocuklar daha çok macera türü kitaplarla ilgilenirler. Artık daha gerçekçi içerikler seçilmelidir. Edebi ve tarihi roman türlerini bu dönemde ilgi ile okumaya başlayabilirler. Bu sayede edebiyat kültürü kazanmaları sağlanabilir.

‘Artık Büyüdüm, Genç Oluyorum’

13-14 Yaş Aralığı İçin: Bu dönem çocukluk döneminin son zamanlarıdır. Artık çocukluk dönemi sona erer, gençlik dönemi başlar. Bu yaşlardaki çocuklarda ruhsal olarak gelgitler yaşandığından, içine kapanma, kendini bulma çabası yoğun olarak yaşanır. Bu sebepledir ki, çocuk bu dönemde kendisine bir model arayışına girerek, biyografilere ilgi duymaya başlar. Okunan kitaplar; polisiye, bilim-kurgu, macera, romantik, fantastik, tarih vb. gibi çok çeşitli konu ve türdedir.

Görüldüğü üzere, çocukların hangi tür kitaplara ilgi duydukları ve hangi tür kitapları okumaları gerektiği yaş aralıklarına göre değişiklik göstermektedir. Bu sebeple çocuklara bu doğrultuda kitaplar seçilmelidir. Bir sonraki yazıda ‘ideal çocuk kitabı konusu, dil ve anlatım özellikleri bakımından nasıl olmalıdır?’ ve ‘ideal bir çocuk kitabında olmaması gereken unsurlar nelerdir?’ sorularını işleyeceğiz.

Son Yazılarımdan Haberdar Ol!

E-Mail listeme kayıt olursanız son yazılarımdan haberdar olabilirsiniz..

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir