koku duyusu neden önemlidir? Koku duyusu ve hafıza ilişkisi

Merhaba. Bir önceki yazımızın bir bölümünde soğuk havaların saçlara verdiği zarardan söz etmiştik. Tabi kış denince akla gelenlerden birisi de hava değişimlerinden dolayı ortaya çıkan hastalıklardır. Eee kış demişken hastalıklardan bahsetmesek olmaz. Akla gelen ilk hastalık nezledir. Dikkat etmişsinizdir nezle olduğunuzda burnunuz tıkanır ve dolar diyelim ki bir portakal yiyeceksiniz. Normalde portakalın tadı gayet güzeldir. Portakalı ağzınıza atıyorsunuz çiğniyorsunuz çiğnerken portakalı hücresel bileşenlere ayırıyorsunuz. Bu hücresel bileşenler aslına bakarsanız küçük moleküller. Bu küçük moleküllerin bazıları gırtlağınızın arkasından dolaşarak burnunuza geliyor. Yani portakalı çiğnerken açığa çıkan moleküllerin bazılarını da kokluyorsunuz. Koku duyunuzu tat alma duyunuzla yani portakalın tadını alma yeteneğinizle bir arada kullanıyorsunuz. İşte bu gibi durumlarda (nezle vb. rahatsızlıklar yaşarken) koku alma duyunuzu kullanamıyor sadece tat alma duyunuzu kullanıyorsunuz. Buna bir örnek de burnunuzu kapatarak yediğiniz bir yiyecek ile verelim. Burnunuzu kapatın ve yemek yiyerek tat almaya çalışın. Bakalım yediğiniz yemeğin tadı aynı mı kalıyor yoksa değişiyor mu ? Peki koku duyusu neden bu kadar önemlidir? Gelin hep birlikte öğrenelim. Yazımızda insanlardaki koku duyusunu, önemini, kökenini, özelliklerini ve koku duyusu olmasaydı ne olurdu başlıklarını inceleyeceğiz. Hadi başlayalım 🙂

Koku duyusu nedir?

Koku alma olfaksiyon(koklama hissi) ortamdaki herhangi bir maddeyi duyu organları vasıtasıyla algılamaktır. Koku duyusu beş duyumuzdan birisidir. Koku duyusunun bizim için önemli olmasının nedenlerinden birisi kimyasal uyarı sistemi olarak çalışmasıdır. Çevremizde bulunan tehlikeli maddelere karşı koku duyumuzdan yararlanırız. Koku , molekülleri vasıtasıyla algılanır. Her molekülün kendine özgü bir kokusu vardır. Bu da molekülün yapısı ve ağırlığıyla bağlantılır. Koku duyusu insanın diğer insanlarla, doğadaki canlılarla ve kendisiyle temel ilişkilerini düzenleyen araçtır. Öyle ki koku duyusu insanın anne karnında ilk gelişen duyusudur. Bebek doğduktan sonra da annesinin kokusunu diğer kokulardan ayırt edebilir. Koku duyusun bir diğer ayırt edici özelliği de beyinde talamusa gitmeden koku korteksine giden tek duyu olmasıdır.

Koku duyusunun önemi

Bir papatyanın kokusu sizin için hep aynıdır. Ya da bir parfümü ikinci kez kokladığınızda koku size bir yerlerden tanıdık gelir. Bunun bir çok örneği vardır; kimi zaman arkadaşınızın kokusu, annenizin kokusu, sokakta bir yerlerden geçerken ansızın gelen o güzel kahve kokusu…

Kokular insanlara mutlaka geçmişten bir şeyler hatırlatır. Kimi zaman hüzünlü şeyleri kimi zaman ise tebessüm ettiğimiz güzel anılarımızı. Toprak kokusu, memleket kokusu… Şairlerimiz bu konularla ilgili bir çok şiir yazmışlardır. Çünkü bir  kokuyu hayatınızda bir kere bile koklamış olsanız o koku, koku hafızanızdaki yerini alır. İnsan burnunda 1000 civarında koku reseptörü bulunmaktadır. İnsan bu reseptörler sayesinde 10000 den fazla kokuyu algılayabilir. Örneğin; bir papatyayı kokladığınızda papatyadan çıkan koku molekülleri burnumuzdaki reseptörlerle birleşir ve beyninizin koku algılayan kısmında papatyaya ait bir yer oluşturur. Bu durumda beynimiz, hafızamızda zaten var olan bu kokuya dair papatya olduğunun bilgisini bize verir.

Koku alma duyusunun özellikleri

  • Yiyeceklerin varlığı, alınan tehlike ve zevk hakkında bilgi verir.
  • Yiyeceklerin sindirimi için gerekli olan fizyolojik değişiklikleri başlatır.
  • Algı,tanıma,adaptasyon,hafıza,emosyon koku komponentleri arasında yer alır.
  • Burun solunan havayı, filtre eder, ısıtır, nemlendirir. Bu da algı ve tanıma ile ilgilidir.

Koku algılama hücreleri

Koku alma hücreleri beyinle direkt iletişim kurar.

Organizmada ki en ince ve yavaş sinirler kokuyu ileten sinirlerdir. Diğer duyulara oranla algı gecikir. Koku algısının retinası 3 hücreyle açıklanır,

  • Destek hücreleri
  • Bazal hücreler
  • Koku algı sinirleri

Her sinir hücresi yalnızca bir tür koku resptörünü algılar.

Peki gelelim koku duyusu ile hafızanın bağlantısına;

Koku duyusu ve Hafıza

Beyin, insan yaşamında önemli kabul ettiği kokuları unutmaz. Özellikle çocukluk, ergenlik, gençlik dönemlerinde alınan kokular unutulmaz. Kokular anıları canlandırır. Burada olfaktör hedoni devreye girer. Yani ‘koku alma hazzı’.

Kokular arasında güçlü etkileşim vardır İnsanların ten uyumu diyerek adlandırdığı durum koku alma duyusundan dolayıdır. Bazı türler feromon adı verilen kimyasallar salgılar. Feromonun kendi türlerinden diğer bireylerin toplumsal ve cinsel davranışıyla üreme fizyolojisi üzerinde çok önemli rolü vardır.

Küçüklüğümde babaannemin köy evine gittiğimizi hatırlıyorum yer yatağı ve sabun kokulu yastık istisnasız herkesin özlemle aradığı geçmiş günler… O koku hala burnumdadır sanki. Beyinde kokuları işleme koyan koku alma soğanı olarak bilinen bölge, beyin çıkıntısı yani hipokampüs ile yan yana durur. bu soğan beyin zarından gelen tüm bilgilerin toplanma yeridir. Tam da o unutulmayan babaanne evindeki yastıklar gibi, toprak kokusu gibi, arkadaş kokusu gibi, anne kokusu gibi… duyular arasında kokunun en bilinen özelliği doğrudan beyne gitmesi ve tanıdık kokulara karşı uyarmasıdır. Koku duyusu ve hafızanın bağlantısını burada görebilmekteyiz. Uzm. Psikologlar koku alma duyusunun, günlük duyguların %75’ini etkilediği ve hafızada önemli rolü olduğunu belirtiyor.

Koku alma duyusu olmasaydı ne olurdu ?

Ağzımıza aldığımız bir yiyeceği ağzımızdan dışarı atmamızın çoğunlukla sebebi kötü olan kokusudur. Eğer bu sistem olmasaydı bozuk olan ya da kötü olan yiyecekleri fark etmemiz oldukça zor olacaktı, ya da fark edemeyecektik. Ya da dışarıda olan bir yangının kokusunu alamayacağımız için görmeden fark edemeyecektik. Koku duyumuz olmasaydı bunlar gibi birçok olumsuz durum yaşanabilirdi.

Ayrıca kokunun hislerle arasındaki bağlantıdan kaynaklanan; bağlanma, hoşlanma, özleme, ten uyumu vb.. duygu durumları da yeterince içten yaşanamazdı.

Son Yazılarımdan Haberdar Ol!

E-Mail listeme kayıt olursanız son yazılarımdan haberdar olabilirsiniz..

koku duyusu neden önemlidir? Koku duyusu ve hafıza ilişkisi” için 14 yorum

  • Aralık 12, 2017 tarihinde, saat 2:26 pm
    Permalink

    Her insanın tabiatına göre kokusu vardır ama her insan bunu algılayamaz tabi. Kötü insanlar kötü kokar ve bazı insanlar bu kişileri kokusundan anlar. Mesela Peygamber Efendimiz gül gibi kokar derler evet aslında en çok güle, miske, amber karışımı gibi bir koku yayılır medineye gittiğinizde 1400 sene öncesine götürür ama o koku ne güle ne miske ne ambere hiçbir şeye aslında benzemez muhteşem bir kokudur. Bunu oraya giden % 95 kişi alır. Kimileri 1000 km öteden alır kimi 1 m öteden bu kişiden kişiye değişir. Hatta peygamberimizin kokusu ayak bastığı yerlerde halen var olan bir gerçektir. Kokunuzun güzel olması için iyi olmaya çaba sarf edin.

    Yanıtla
  • Aralık 12, 2017 tarihinde, saat 4:06 pm
    Permalink

    Koku duyusu çok önemli en iyi koku duyusu olan hayvan ayı diye biliyorum

    Yanıtla
  • Aralık 12, 2017 tarihinde, saat 6:26 pm
    Permalink

    Koku duyusu o kadar güçlü ki çocukken köyde almış olduğum bir kokuyu bile yıllardır unutamıyorum.

    Yanıtla
  • Aralık 13, 2017 tarihinde, saat 8:24 pm
    Permalink

    Koku duyusunun birçok önemi varmış.Koku duyusunun tanımı biraz uzun olmuş teşekkürler.

    Yanıtla
  • Aralık 13, 2017 tarihinde, saat 8:25 pm
    Permalink

    Koku alma duyusunun özellikleri fazla imiş. Bazılarını bilmiyordum yeni öğrendim teşekkürler.

    Yanıtla
  • Aralık 14, 2017 tarihinde, saat 10:03 am
    Permalink

    Koku duyusu çok önemli bir şey olmasa kötü olurdu.Birçok özelliği var saymakla bitmez.

    Yanıtla
  • Aralık 14, 2017 tarihinde, saat 11:29 am
    Permalink

    Beynimiz 5 duyu organımızın da işlevlerini asla unutmuyor. Hepsinin ayrı ayrı önemli özellikleri var.

    Yanıtla
  • Aralık 14, 2017 tarihinde, saat 12:29 pm
    Permalink

    bazı duyguları da hareket geçiren şey koku duyusu olmasından dolayı çok önemli

    Yanıtla
  • Aralık 17, 2017 tarihinde, saat 10:58 am
    Permalink

    Koku duyusunun bu özelliğini bilmiyordum
    Yiyeceklerin varlığı, alınan tehlike ve zevk hakkında bilgi verir.
    Gerçekten ilginç.

    Yanıtla
  • Aralık 17, 2017 tarihinde, saat 10:59 am
    Permalink

    Koku duyusunun birçok özelliği var burada en ilginç olanlarını gördüm ve gerçekten şaşırdım.Makale için teşekkürler.

    Yanıtla
  • Aralık 20, 2017 tarihinde, saat 2:37 am
    Permalink

    Yiyeceklerin tadını alabilmek hayatın tadını almak demektir. Bu anlamda koku duyusu benim için de çok önmli

    Yanıtla
  • Aralık 20, 2017 tarihinde, saat 2:40 am
    Permalink

    Ya o değil de bazen insanlar metroda otobüste o kadar kötü kokuyor ki, keşke hiç koklayamasam diyorum 🙁

    Yanıtla
  • Aralık 24, 2017 tarihinde, saat 6:02 pm
    Permalink

    Koku duyusu da. Diger duyularimiz gibi hepimiz icin cok onemli. Allah eksikligini vermesin. Koklamak muthis bir nimet

    Yanıtla
  • Ocak 8, 2018 tarihinde, saat 9:38 pm
    Permalink

    koku duyusu insanlara verilmiş bir nimettir. ayrıca aynı kokuyu bir süre sonra alamamakta ayrı bir nimettr. boylece kotu kokularla bas edilebilirmektedir

    Yanıtla

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir